یک گروه از داروهای محبوب کاهنده ی قند خون ممکن است در بیماران COVID-19 یک عارضه ی نادر دیابت را ایجاد کند

28دسامبر 2020- دیابت یک عامل خطر شناخته شده برای بیماری و مرگ و میر مربوط به  COVID-19  است. در بیماران دیابتی، عوارض نادر اما شدید، مانند کتواسیدوز دیابتی(DKA) بالقوه کشنده، می توانند هنگامی ایجاد شوند که بیماری یا شرایط خاصی از ورود قند به سلول برای تأمین عملکرد آنها جلوگیری کند. افزایش نوع خاصی از DKA به نام euDKA در بیمارستان بریگهام و زنان در طی همه گیری بیماری COVID-19، محققان را به سوی این فرضیه سوق داده است که بیماران دیابتی که تحت درمان با داروهای کاهنده قند خون هستند، در صورت ابتلا به COVID-19 ممکن است در معرض خطر بیشتری برایeuDKA ، قرار گیرند. این مجموعه موارد مشاهده ای درThe American Association of Clinical Endocrinologists Clinical Case Reports  منتشر شد.

کتواسیدوز یوگلایسمی یا EuDKA، زیرمجموعه ای از عارضه ی کتو اسیدوز دیابتی است، و هنگامی رخ می دهد که سلول های بدن نتوانند گلوکز کافی را جذب کنند در نتیجه با متابولیز چربی ها این شرایط را جبران می کنند، اما متابولیز چربی ها منجر به تجمع اسیدهایی به نام "کتون" در خون می شود که به شدت برای بدن سمی است و منجر به اغماء می شود. تفاوت کتواسیدوز یوگلایسمی با DKA در این است که بر خلاف کتواسیدوز دیابتی که سطح قند خون بیمار به شدت افزایش می یابد، مشخصه ی کتواسیدوز یوگلایسمی کاهش سطح قند خون است و همین موضوع تشخیص آن را دشوارتر می کند.

سازمان غذا و داروی ایالات متحده هشدار داده است كه احتمال ابتلا به DKA و euDKA در افرادی كه از گروهی از داروهای مشهور دیابت به نام مهاركننده های كوترانسپورتر 2 سدیم-گلوكز (SGLT2i) استفاده می كنند، افزایش می یابد. داروهای گروه SGLT2i، با دفع قند اضافه از طریق ادرار به کاهش قند خون کمک می کنند. عاملی که تقریباً در همه موارد euDKA وجود دارد یک حالت گرسنگی است که می تواند بواسطه ی بیماری هایی که باعث استفراغ، اسهال و از دست دادن اشتها می شوند، و همچنین با اثر ادرار آور داروهای SGLT2i،ایجاد شود.

محققان بریگهام، پنج مورد غیرمعمولeuDKA ، را که طی دو ماه در بیماران دیابتی بستری رخ داده بود، مطالعه کردند که سه مورد از آنها در یک هفته، در اوج شیوع بیماری همه گیر COVID-19 در بوستون در بهار سال 2020 اتفاق افتاده بود. وقوع این پنج مورد به طور قابل توجهی بیش از نرخ وقوع نرمال euDKA در طول دو سال گذشته است، که در میان بیماران بستری شده کمتر از 10 موردeuDKA ، بود. هر پنج مورد اخیرeuDKA ، در بیماران COVID-19 که از SGLT2i استفاده می کردند، مشاهده شد. سه نفر از این بیماران به مراکز توانبخشی فرستاده شدند، یک نفر مرخص شد و یک نفر که یک مرد 52 ساله با سندرم دیسترس تنفسی حاد بود، درگذشت.

دکتر نائومی فیشر، نویسنده مسئول این مقاله از بخش غدد درون ریز، دیابت و فشار خون بالا، گفت: بر اساس اطلاعات پیشین مهارکننده های SGLT2 می توانند باعث بروز DKA و euDKA شوند. گزارش ما تاکید می کند که اگر بیماران دیابتی اشتها ندارند یا ناشتا هستند، باید مصرف داروهای کاهنده ی قند خون آنها را متوقف کنید و تا زمانی که خوب نشوند و به طور صحیح غذا نخورند مصرف این داروها را مجددا برای آنها از سر نگیرید.

نویسندگان این مطالعه همچنین گمان می کنند که COVID-19 به ویژه می تواند خطرات euDKA را تشدید کند. وقتی ویروس بیمار را آلوده می کند، به سلولهای لوزالمعده که انسولین تولید می کنند(سلولهای بتا) متصل می شود و ممکن است اثر سمی بر آنها بگذارد. مطالعات انجام شده بر روی ویروس قبلیSARS-CoV-1  نشان داده بود که در بسیاری از بیماران آلوده به کرونا ویروس1، قند خون افزایش می یابد. فیشر گفت: بر اساس مدل های دیگر این احتمال وجود دارد که ویروس ترجیحاً سلول های تولید کننده انسولین را از بین ببرد.

علاوه بر این، پاسخ التهابی ناسازگار مرتبط با COVID-19، که تولید پروتئین های مرتبط با پاسخ ایمنی به نام سیتوکین ها را افزایش می دهد، ممکن است خطرات DKA را افزایش دهد. فیشر گفت: این مقادیر بالای سیتوكین در DKA نیز دیده می شود، بنابراین این مسیرهای التهابی ممكن است با هم تداخل داشته باشند. این یک حدس و گمان است، اما ممکن است یک نوع همکاری بین آنها وجود داشته باشد.

اگرچه این یافته ها مشاهده ای هستند، و نمی توانند به اندازه یک آزمایش کنترل شده تصادفی محکم باشند، موارد مشابهی از افزایش euDKA از سایر موسسات گزارش شده است. نویسندگان این مقاله، بیماران و پزشکان را ترغیب می کنند تا مصرف SGLT2i را در صورت بیماری متوقف کنند، این یک روش معمول در مورد متداول ترین داروی دیابت، یعنی متفورمین است.

فیشر گفت: بیماران باید به کنترل قند خون خود ادامه دهند و اگر بیماری طولانی شود یا قند خون آنها بسیار بالا باشد، می توانند برای درمان با سایر داروهای کاهنده ی قند خون با پزشک خود صحبت کنند. وی افزود: اما معمولاً طول مدت قطع مصرف این داروها بسیار كوتاه است. ما امیدواریم كه با آموزش گسترده ی بیماران و پزشکان، در میان موج بعدی عفونت COVID-19 شاهد مجموعه ی دیگری از مواردeuDKA ، نباشیم.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20201228/Popular-glucose-lowering-drug-may-cause-rare-diabetes-complication-in-COVID-19-patients.aspx